Loa sub là gì? Có những loại nào? Tác dụng trong bộ dàn âm thanh

Khi nghe một bộ dàn có tiếng bass xuống sâu, đánh chắc, tạo cảm giác đầy đặn và có lực hơn hẳn, phần tạo ra khác biệt đó thường chính là loa sub. Đây là thiết bị cực kỳ quen thuộc trong dàn karaoke, nghe nhạc, xem phim và cả hệ thống sân khấu, hội trường.

Vậy loa sub là gì, loa subwoofer là gì, và trên thị trường hiện có các loại loa sub nào phổ biến? Bài viết dưới đây sẽ giúp anh em hiểu đúng bản chất của loa sub, cách phân loại loa sub theo từng kiểu thiết kế và vì sao thiết bị này lại quan trọng trong một bộ dàn âm thanh hoàn chỉnh.

Loa sub là gì?

Loa sub hay còn gọi là loa siêu trầm, tiếng Anh là subwoofer, là dòng loa chuyên đảm nhiệm phần âm trầm tần số thấp trong hệ thống âm thanh. Nói đơn giản, nếu loa full hoặc loa karaoke chính xử lý phần trung và cao là chủ yếu, thì loa sub sẽ phụ trách phần bass sâu, dày và có lực hơn. Trên trang hiện tại của Bảo Châu Elec, loa sub cũng được mô tả là thiết bị tái tạo âm thanh tần số thấp, chủ yếu là tiếng bass; các mẫu subwoofer của Yamaha cũng được giới thiệu là tối ưu cho low frequency reproduction với dải tần thấp chuyên biệt.

Hiểu dễ hơn, nếu bộ dàn chỉ có loa chính mà không có sub, âm thanh vẫn nghe được nhưng thường thiếu độ dày ở dải trầm, nhất là khi hát karaoke, xem phim hành động hoặc nghe những bản nhạc cần nền bass rõ ràng. Khi thêm loa sub đúng cách, bộ dàn sẽ có cảm giác “đầy tiếng” hơn, tiếng trống gọn hơn, tiếng bass có chiều sâu hơn và sân khấu âm thanh cũng trở nên sống động hơn. Các mẫu subwoofer chuyên dụng thường được thiết kế để mở rộng low-frequency performance sâu hơn so với loa full-range thông thường.

Loa subwoofer là gì? Có khác gì loa sub không?

Rất nhiều người tìm kiếm cụm từ “loa subwoofer là gì” và thắc mắc nó có khác với “loa sub” hay không. Câu trả lời là không khác.

• Loa sub là cách gọi ngắn gọn trong giao tiếp hằng ngày.
• Loa subwoofer là tên gọi đầy đủ theo tiếng Anh.
• Ở Việt Nam, nhiều người còn gọi là loa siêu trầm.

Ba cách gọi này đều đang nói về cùng một thiết bị: loa chuyên tái tạo dải trầm thấp trong hệ thống âm thanh.

Vai trò của loa sub trong bộ dàn âm thanh

Hiểu loa sub là gì thôi chưa đủ. Điều quan trọng hơn là biết nó đóng vai trò gì trong thực tế sử dụng.

Bổ sung dải trầm mà loa chính khó thể hiện trọn vẹn

Nhiều mẫu loa karaoke hoặc loa nghe nhạc có thể tái tạo bass khá tốt, nhưng để xuống thật sâu, thật chắc và vẫn giữ được độ kiểm soát thì thường cần thêm loa sub. Đây là lý do loa sub xuất hiện rất nhiều trong dàn karaoke gia đình, phòng phim, quán café acoustic, hội trường và sân khấu. Bản mô tả hiện tại của URL này cũng nêu rõ loa sub được dùng cho nghe nhạc, karaoke và hội trường sân khấu.

Giúp âm thanh có lực và cảm xúc hơn

Một bản nhạc có tiếng kick drum, tiếng bass guitar hay hiệu ứng phim nếu thiếu loa sub sẽ dễ bị mỏng, hụt năng lượng. Khi có subwoofer, người nghe không chỉ “nghe” bass mà còn “cảm” được bass. Cảm giác đó tạo nên độ đã tai, độ rung động và sự cuốn hút rõ rệt hơn.

Chia tải cho loa chính

Khi hệ thống có loa sub xử lý phần trầm thấp, loa chính không còn phải gánh quá nhiều năng lượng ở dải bass. Nhờ vậy, phần trung và cao thường sạch hơn, thoáng hơn, lời hát rõ hơn và tổng thể âm thanh cũng cân bằng hơn.

Hoàn thiện trải nghiệm karaoke, nghe nhạc, xem phim

• Với karaoke, loa sub giúp giọng hát có nền nhạc đầy đặn hơn.
• Với nghe nhạc, sub giúp bass xuống sâu, có độ mềm hoặc độ lực tùy thể loại.
• Với xem phim, subwoofer tái hiện tốt tiếng nổ, tiếng động trường cảnh, tạo cảm giác chân thực và kịch tính hơn.

Phân loại loa sub phổ biến hiện nay

Khi tìm hiểu các loại loa sub, nhiều người dễ bị rối vì thị trường có rất nhiều cách gọi khác nhau. Thực tế, có thể phân loại loa sub theo 3 nhóm dễ hiểu nhất: theo nguyên lý hoạt động, theo thiết kế thùng loa và theo hướng đánh bass.

Đây là cách phân loại quan trọng nhất và cũng là nhóm mà người dùng tìm kiếm nhiều nhất.

Loa sub điện là gì?

Loa sub điện hay còn gọi là sub active là dòng sub được tích hợp sẵn mạch công suất bên trong. Anh em chỉ cần cấp nguồn điện, đưa tín hiệu vào là loa có thể hoạt động. Trên bài hiện tại, sub điện được mô tả là loại loa tích hợp sẵn amply đi kèm và vì thế tiện lợi hơn trong quá trình sử dụng.

Ưu điểm của loa sub điện:

• Dễ lắp đặt, dễ phối ghép
• Phù hợp với người dùng gia đình
• Tối ưu cho karaoke, xem phim, nghe nhạc phổ thông
• Gọn gàng, ít phải tính toán thiết bị ngoài

Nhược điểm của loa sub điện:

• Khả năng nâng cấp kém linh hoạt hơn
• Khi hỏng công suất bên trong, việc sửa chữa thường phức tạp hơn
• Một số mẫu giá rẻ đánh bass nhiều nhưng thiếu độ kiểm soát

Loa sub hơi là gì?

Loa sub hơi hay còn gọi là sub passive hoặc sub thụ động, là loại loa không có sẵn công suất bên trong. Muốn hoạt động, nó phải đi cùng amply hoặc cục đẩy công suất phù hợp. Nội dung trên URL hiện tại cũng mô tả sub hơi là loa cần kết nối với amply để cấp công suất cho loa hoạt động.

Ưu điểm của loa sub hơi:

• Linh hoạt khi phối ghép với cục đẩy, DSP, vang số
• Dễ tối ưu cho hệ thống lớn
• Có thể đạt lực đánh rất mạnh khi phối ghép đúng

Nhược điểm của loa sub hơi:

• Yêu cầu kiến thức phối ghép tốt hơn
• Cần thêm amply/cục đẩy ngoài
• Nếu ghép sai công suất hoặc xử lý sai, bass dễ bị lỏng, ù hoặc thiếu lực

Kết luận nhanh:
Nếu ưu tiên tiện dùng, gọn gàng, dễ lắp thì sub điện là lựa chọn phổ biến. Nếu ưu tiên hệ thống chuyên nghiệp, khả năng mở rộng và tối ưu sâu thì sub hơi thường có nhiều lợi thế hơn.

2. Phân loại loa sub theo thiết kế thùng loa

Ngoài chia theo active/passive, người dùng cũng thường quan tâm đến phân loại loa sub theo cấu trúc thùng.

Loa sub liền hộp (thùng kín)

Loại này có thiết kế thùng kín, không có cổng thoát hơi. Dòng thùng kín thường cho cảm giác bass gọn, chắc, kiểm soát tốt, nghe sạch và chính xác hơn. Trên bài hiện tại, dạng “loa sub liền hộp” cũng được liệt kê như một kiểu thiết kế thùng riêng.

Phù hợp với:

• Nghe nhạc cần độ kiểm soát
• Không gian vừa và nhỏ
• Người thích bass gọn, không kéo đuôi nhiều

Loa sub có lỗ thông hơi

Đây là dòng thùng bass reflex, có cổng thoát hơi phía trước hoặc phía sau. Bài hiện tại mô tả loại này có lỗ nhỏ để thông hơi và giải phóng khí mạnh hơn, qua đó tăng cảm giác âm trầm mạnh mẽ hơn.

Ưu điểm:

• Tiếng bass nhiều năng lượng hơn
• Cảm giác lực tốt hơn ở một số dải thấp
• Phù hợp karaoke, xem phim, không gian cần độ “đã” rõ

Lưu ý:
Loại có lỗ thông hơi thường nhạy hơn với vị trí đặt loa. Nếu kê quá sát tường hoặc đặt sai hướng cổng hơi, hiệu quả bass có thể không như mong muốn.

3. Phân loại loa sub theo hướng đánh bass

Đây là nhóm tên gọi rất hay gặp trên thị trường Việt Nam.

Loa sub mặt

Loa sub mặt là kiểu có củ bass hướng thẳng ra phía trước. Dòng này thường dễ bố trí, dễ nghe, dễ cảm nhận trực tiếp năng lượng bass. Nó phổ biến ở cả karaoke gia đình và hệ thống kinh doanh.

Loa sub hầm

Loa sub hầm là cách gọi quen thuộc cho kiểu thiết kế bass đánh qua khoang dẫn hoặc họng hầm. Dòng này thường tạo cảm giác bass dày, sâu, lực tốt và có độ “ép” hơn. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế còn phụ thuộc thiết kế cụ thể của từng model.

Loa sub đẳng áp

Loa sub đẳng áp là dạng sử dụng hai củ bass đặt đối xứng để tối ưu chuyển động không khí và kiểm soát rung chấn. Trên bài hiện tại, đây cũng là một nhóm được tách riêng trong phần phân loại.

Dòng này thường xuất hiện ở những cấu hình cần tiếng bass mạnh, chắc và tạo cảm giác uy lực rõ trong phòng karaoke, vũ trường hoặc không gian cần nền trầm dày.

Loa sub khác gì loa bass thông thường?

Đây là câu hỏi rất nhiều người nhầm.

• Loa bass là tên gọi của củ loa trầm hoặc driver bass trong một thùng loa.
• Loa sub là cả một hệ thống loa chuyên xử lý dải siêu trầm hoặc dải trầm thấp hơn, thường được thiết kế riêng để hỗ trợ cho toàn bộ bộ dàn.

Nói cách khác, mọi loa sub đều có củ bass, nhưng không phải mọi loa có bass đều là loa sub.

Khi nào nên dùng loa sub?

Nếu anh em đang phân vân có cần mua sub hay không, có thể dựa vào 4 trường hợp sau:

Nên dùng loa sub khi:

• Dàn karaoke nghe thiếu lực, thiếu độ dày
• Xem phim mà tiếng hiệu ứng chưa đủ rung động
• Nghe nhạc dance, EDM, bolero, nhạc sống cần nền trầm rõ hơn
• Phòng đủ rộng và muốn nâng cảm giác “đầy tiếng”

Chưa nhất thiết phải dùng loa sub khi:

• Không gian quá nhỏ
• Loa chính đã xuống bass tốt và nhu cầu nghe nhẹ nhàng
• Bộ dàn ưu tiên đơn giản, gọn gàng, ít thiết bị

>>> Xem thêm bài viết: Công dụng của loa sub

Những hiểu lầm thường gặp về loa sub

1) Loa sub chỉ để nghe nhạc mạnh

Sai. Subwoofer không chỉ dành cho nhạc sôi động. Với nhạc nhẹ, nhạc vàng, acoustic hay phim ảnh, loa sub vẫn có tác dụng tăng độ đầy, độ sâu và sự cân bằng của âm thanh khi phối ghép đúng.

2) Cứ sub to là hay

Sai. Loa sub hay hay không phụ thuộc vào thiết kế, công suất, cách phối ghép, xử lý tín hiệu và không gian sử dụng, chứ không chỉ nằm ở kích thước củ loa.

3) Có sub là bass sẽ rất nhiều

Chưa chắc. Mục tiêu của loa sub không phải lúc nào cũng là “nhiều bass”, mà là đúng bass: đủ sâu, đủ lực, đúng nhịp và hòa hợp với loa chính.

Loa sub là gì và nên hiểu thế nào cho đúng?

Tóm lại, nếu ai hỏi loa sub là gì, câu trả lời ngắn gọn nhất là: đây là dòng loa siêu trầm chuyên tái tạo dải âm thấp, giúp bộ dàn có tiếng bass sâu hơn, chắc hơn và giàu cảm xúc hơn. Loa subwoofer là gì cũng chính là câu hỏi đó, chỉ khác cách gọi.

Về các loại loa sub, anh em có thể nhớ theo 3 nhóm dễ nhất:

• Theo hoạt động: loa sub điện và loa sub hơi
• Theo thiết kế thùng: thùng kín và có lỗ thông hơi
• Theo kiểu đánh bass: sub mặt, sub hầm, sub đẳng áp

Khi hiểu đúng phân loại loa sub, anh em sẽ dễ đọc thông số hơn, dễ nghe tư vấn hơn và quan trọng nhất là tránh mua sai thiết bị cho nhu cầu thực tế.

Nếu cần trải nghiệm thực tế các dòng loa sub karaoke, sub nghe nhạc, sub xem phim hoặc cần tư vấn phối ghép đúng nhu cầu, anh em có thể đến showroom Bảo Châu Elec để nghe thử trực tiếp và so sánh từng kiểu bass rõ ràng bằng tai thật.